De auto en architectuur #7

Road Rehearsals: Japanse rijschool-oefenterreinen door Philip Lüschen

‍

Een naamloze weg, een spoorwegovergang zonder trein en een leeg zebrapad. Het terrein dat zich voor me uitstrekt lijkt op het eerste oog op een verlaten miniatuurwereld. De enige vorm van leven is een witte kwikstaart, die op het hete alsfalt bij een lantaarnpaal zit.

‍

Totdat er verkeerslichten gaan branden, de vogel opvliegt en een witte auto het terrein oprijdt. Een identiek exemplaar volgt, en niet veel later doorkruisen meer dan 25 voertuigen het terrein. Zoals een transformator een modeltreinlandschap in beweging brengt, navigeren de voertuigen door deze modelwereld: een oefenterrein van een autorijschool in de prefectuur Fukui, Japan.

‍

In verschillende landen in Oost-Azië, zoals Taiwan, Korea en Japan, begint autorijles in fysieke replica’s van de stedelijke infrastructuur. Gelegen in dichte bossen of ingebed in woonwijken simuleren de oefenterreinen herkenbare elementen van de stad die op ware schaal zijn nagebouwd.

‍

Hun architectuur beweegt zich tussen stad, (schaal)model en decor: de inrichting bevat kruispunten, verkeerslichten, lege oversteekplaatsen, wanden die complete gebouwen suggereren en spoorwegattributen die alleen als rekwisiet functioneren. Het zijn gecontroleerde omgevingen waarin toekomstige automobilisten leren functioneren binnen het systeem van de openbare ruimte en om te wennen aan hun nieuwe ‘car bodies’.

‍

Navigeren door The Crank

Vrijwel elke autorijschool heeft zijn eigen unieke oefenterrein dat voldoet aan een vast aantal onderdelen. Zo is er ‘The Crank’ waar je door twee op elkaar volgende haakse bochten navigeert. Op een recht stuk met obstakels leer je uitwijken en er zijn vakken om inparkeren te oefenen. Onderweg deal je met andere verkeersdeelnemers (zoals op gelijkwaardige kruisingen) onder toezicht van een instructeur, die bij je in de auto zit of je vanuit de wachttoren observeert.

‍

De aankleding van het oefenterrein lijkt nauwelijks aan regelgeving onderhevig, wat in een grote diversiteit aan oefenlandschappen resulteert. Juist de oefenterreinen in Japan creëren een versie van de openbare ruimte die de werkelijkheid met opvallende precisie weerspiegelt.

‍

Dit maakt het mogelijk om de stedelijke infrastructuur in uiteenlopende varianten te observeren: van uitgeklede, minimale ontwerpen die soms worden omringd door een grote verscheidenheid aan beplanting, tot versies die door hun corrigerende structuren, zoals wachttorens, camera’s en meetinstrumenten, bijna de sfeer van een penitentiaire instelling oproepen.

‍

Voorbereiden op het echte leven

Slechts een eenvoudig hekwerk markeert de grens tussen het oefenterrein en de naastgelegen realiteit die het nabootst. Als buitenstaander kan ik via deze terreinnen voor het eerst de stedelijke omgeving ervaren als ruimte waar oefening en repetitie aan vooraf gaat. Maar in hoeverre kun je je voorbereiden op het echte leven?

‍

Een paar honderd kilometer verder blijken studenten van de Joban Yamamoto rijschool tijdens de Tōhoku-tsunami van 2011 te zijn overvallen door het opkomende water. Het toont de kwetsbaarheid en tijdelijkheid van de gebouwde omgeving en laat zien dat beoefening ook zijn grenzen heeft.

‍

Gefascineerd door de oefenterreinen bekijk ik ze regelmatig vanuit vogelperspectief. Alsof ik boven een schaalmodel hang, leg ik de gecontroleerde choreografieën vast die door de stedelijke infrastructuur zelf in gang worden gezet. Het laat zien dat de omgevingen en systemen die wij ontwerpen uiteindelijk ook onszelf vormen.

‍

Door de terreinen te benaderen als repetitieomgevingen wordt zichtbaar hoe de openbare ruimte functioneert als een decor waarin rollen worden aangeleerd en opgevoerd. Tegelijkertijd laat deze benadering zien dat een decor nooit definitief is: het kan worden aangepast, herschikt en opnieuw opgebouwd. Vanuit die gedachte kunnen normatieve scripts van de openbare ruimte worden herschreven en kan ruimte ontstaan voor alternatieve vormen van gebruik, verbeelding en verlangen.

___

‍

Philip Lüschen is ontwerper, kunstenaar en scenograaf. In zijn langlopende project Road Rehearsals onderzoekt hij het performatieve karakter van de oefenterreinen van autorijscholen in Japan en bredere thema’s als simulatie, wordling en scripting. Zijn boek Road Rehearsals wordt uitgegeven bij Nai010 Uitgeverijen en een eerste ruimtelijke presentatie zal in oktober te zien zijn in een pop-up tentoonstelling in Van Eesteren Museum in Amsterdam.

‍

‍